DGUV 209-093: Dlaczego nawet rutynowe prace przy elektrycznej ciężarówce wymagają szkolenia

Jeśli w zespole brakuje odpowiednich kwalifikacji, pozostaje jedynie skierowanie klienta do innego warsztatu. Nie wiąże się to jednak ani z ingerencją w układ wysokonapięciowy, ani z pracą pod napięciem. Już samo manewrowanie pojazdem na terenie hali wymaga przeszkolenia na poziomie S. Wymiana lusterek i retusz lakieru należą do prac blacharskich, a w tym zakresie Informacja DGUV 209-093 poziom 1S.

Norma DGUV 209-093 wyraźnie rozróżnia obsługę, ogólne prace serwisowe oraz ingerencje w układ wysokiego napięcia. W ten sposób można odpowiednio do kwalifikacji pracowników rozdzielić zadania w warsztacie samochodów elektrycznych oraz przygotować niezbędne szkolenia.

W dokumencie informacyjnym DGUV 209-093 opisano wymagania kwalifikacyjne dotyczące prac przy pojazdach wyposażonych w układy wysokonapięciowe. W przypadku pojazdów seryjnych rozróżnia się poziomy S, 1S, 2S i 3S. Decydujące znaczenie mają wykonywane prace oraz związane z nimi zagrożenia elektryczne.

Osoba przeszkolona na poziomie S to osoba, która została przeszkolona w zakresie specyfiki pojazdu wysokonapięciowego. Może ona obsługiwać pojazd zgodnie z przeznaczeniem. Obejmuje to również czynności wiążące się z porównywalnym zagrożeniem elektrycznym, takie jak ładowanie lub czyszczenie. Szkolenie musi być dostosowane do przewidzianych zadań i danego pojazdu.

W związku z tym wymagany poziom uprawnień zależy od konkretnego zadania. Osoba, która przejmuje pojazd i wjeżdża nim na stanowisko postojowe, musi posiadać uprawnienia poziomu S. Osoba, która następnie wymienia koła, musi posiadać uprawnienia do wykonywania ogólnych prac zgodnie z poziomem 1S. Proszę ustalić ten podział zadań już na etapie przygotowań do E-ciężarówek w codziennej pracy warsztatu.

Poziom S jest przeznaczony dla pracowników obsługujących elektryczne samochody ciężarowe lub wykonujących podobne czynności. Należą do nich kierowcy, pracownicy przyjmujący zgłoszenia serwisowe, pracownicy placu oraz osoby zajmujące się konserwacją pojazdów. Szkolenie uświadamiające może przeprowadzić przedsiębiorca lub odpowiednia osoba, na przykład osoba przeszkolona w tym zakresie.

Podczas manewrowania pracownicy muszą znać elementy sterujące i wskaźniki charakterystyczne dla danego pojazdu. Do ładowania potrzebują przeszkolenia w zakresie obsługi przewidzianego urządzenia ładującego. Ponadto należy zwrócić uwagę na zagrożenia związane z wypadkami, uszkodzeniami, akcją ratowniczą i holowaniem. Pracownicy muszą również znać dodatkowe elementy sterujące, takie jak obecny wyłącznik awaryjny.

Poziom S obejmuje również proste czynności wiążące się z porównywalnym zagrożeniem elektrycznym. Przykładami są wymiana piór wycieraczek, uzupełnianie płynu do spryskiwaczy oraz korzystanie ze znanych przyłączy do napełniania. Nie oznacza to jednak ogólnego zezwolenia na prace konserwacyjne przy elektrycznych samochodach ciężarowych.

Podczas czyszczenia wnętrza ciężarówki oraz mycia karoserii należy przestrzegać wytycznych producenta. Podczas czyszczenia wszystkie klapy serwisowe muszą pozostać zamknięte. Wysokie ciśnienie wody może spowodować uszkodzenie elementów wysokonapięciowych. Dlatego należy skonsultować się z działem konserwacji pojazdów, aby ustalić, jakie metody czyszczenia są dopuszczalne dla danego pojazdu.

Osoba przeszkolona w zakresie technicznym (w skrócie FuP) może wykonywać ogólne prace przy pojeździe. Prace te nie mogą bezpośrednio dotyczyć instalacji wysokonapięciowej. Typowymi przykładami są wymiana kół, prace blacharskie, takie jak wymiana lusterka zewnętrznego, a także prace przy hamulcach konwencjonalnych, układzie kierowniczym i osiach. Obejmują one również prace przy konwencjonalnej instalacji elektrycznej pojazdu o napięciu przemiennym do 30 V lub napięciu stałym do 60 V.

Szkolenie musi przeprowadzić osoba posiadająca uprawnienia w zakresie wysokiego napięcia (w skrócie FHV). Czas trwania szkolenia wynosi co najmniej dwie jednostki lekcyjne. Zakres tematyczny obejmuje zagrożenia elektryczne, środki ochronne oraz lokalizację i oznakowanie elementów wysokonapięciowych. Należy również omówić niedozwolone czynności oraz sposób postępowania w razie niejasności.

Dla techników serwisowych to rozróżnienie ma kluczowe znaczenie podczas prac przy pojazdach wysokonapięciowych. Zlecenie dotyczące hamulców może obejmować prace w pobliżu elementów wysokonapięciowych, na przykład w przypadku silników w piastach kół. Przed rozpoczęciem prac spawalniczych, wiercenia lub szlifowania należy ustalić położenie elementów narażonych na niebezpieczeństwo.

Również serwis klimatyzacji wymaga sprawdzenia konkretnego zakresu prac. Interwencja przy elektrycznie napędzanej sprężarce wysokonapięciowej wykracza poza zakres ogólnego upoważnienia na poziomie 1S. W przypadku niejasności co do przyporządkowania pracownicy wstrzymują pracę i informują o tym właściwą osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo (FHV). Muszą również zgłaszać uszkodzone, zgięte lub zgniecione przewody wysokonapięciowe.

Poziom 2S dotyczy prac przy instalacji wysokonapięciowej w stanie bez napięcia. Obejmują one naprawy, wymianę, modyfikacje i kontrole, a także pomiary rezystancji izolacji. Prace takie są wykonywane przez osobę posiadającą uprawnienia FHV lub pod jej kierownictwem i nadzorem.

FHV musi być w stanie przywrócić stan braku napięcia zgodnie z pięcioma zasadami bezpieczeństwa oraz wytycznymi producenta. Należy uwzględnić ten warunek podczas planowania naprawy i diagnostyki. Samo wyłączenie pojazdu nie oznacza, że układ wysokonapięciowy jest pozbawiony napięcia.

Dlatego przed ustaleniem dalszych kwalifikacji należy sprawdzić posiadane świadectwa ukończenia szkoleń. W przypadku szkolenia w zakresie eksploatacji pojazdów użytkowych należy jednocześnie uwzględnić poziom wyszkolenia oraz zakres dozwolonych zadań każdego uczestnika szkolenia.

Poziom 3S uprawnia do wykonywania prac przy elementach wysokonapięciowych znajdujących się pod napięciem. Mogą one obejmować wykrywanie usterek oraz wymianę elementów znajdujących się pod napięciem. Poziomy S i 1S nie uprawniają do wykonywania takich czynności. Również kwalifikacja na poziomie 2S nie obejmuje automatycznie tych prac.

Zgodnie z Przepis DGUV nr 1 § 4 Szkolenie musi odbywać się co najmniej raz w roku i musi być udokumentowane. W razie potrzeby należy je powtórzyć wcześniej. Ustawa o bezpieczeństwie pracy (§ 12) wymaga ponadto przeprowadzenia szkoleń przed rozpoczęciem pracy w przypadku zatrudnienia, zmiany zakresu obowiązków lub wprowadzenia nowych środków pracy lub technologii. Dotyczy to również nowych pracowników i praktykantów przed ich pierwszym odpowiednim zadaniem.

Należy odnotować datę, uczestników, osobę prowadzącą szkolenie, treści oraz omówione zakresy czynności. Dokumenty potwierdzające kwalifikacje oraz dokumentację szkoleniową należy przechowywać w sposób umożliwiający ich łatwe odnalezienie. W planowaniu zleceń można wtedy na pierwszy rzut oka sprawdzić, kto może wykonywać poszczególne prace.

Za pomocą czterech pytań kontrolnych można sprawdzić aktualny stan w zakładzie:

• Czy pracownicy recepcji i personelu gospodarstwa zostali przeszkoleni w zakresie swoich obowiązków zgodnie z poziomem S, a szkolenie to zostało udokumentowane?
• Czy pracownicy posiadają kwalifikacje do wymiany kół i wykonywania ogólnych prac serwisowych zgodnie z poziomem 1S?
• Czy od ostatniego szkolenia minęło mniej niż dwanaście miesięcy?
• Czy nowi pracownicy i stażyści przechodzą szkolenie przed pierwszym wyjazdem elektryczną ciężarówką?

W przypadku wypadku przy pracy stowarzyszenie ubezpieczeń wypadkowych sprawdza, czy przeprowadzono szkolenie i czy zostało ono udokumentowane. Jeśli wypadek został spowodowany umyślnie lub w wyniku rażącego niedbalstwa, osoby odpowiedzialne ponoszą odpowiedzialność zgodnie z SGB VII § 110 instytucjom ubezpieczeń społecznych za poniesione wydatki.

W ramach programu szkoleniowego Alltrucks firma BHFM jest naszym partnerem w zakresie poziomów wysokiego napięcia od S do 3S. W zakresie odbioru i serwisu firma BHFM oferuje szkolenie łączone S + 1S: jeden termin dla obu poziomów, maksymalnie 15 uczestników na poziomie S i maksymalnie pięciu na poziomie 1S. Każdy uczestnik przystępuje do testu sprawdzającego zrozumienie materiału i otrzymuje certyfikat. Dzięki ustalonemu terminowi raz w roku zapewnione jest również coroczne odświeżenie wiedzy.

Nasza współpraca z BHFM obejmuje szkolenia praktyczne na prawdziwym pojeździe użytkowym z oryginalnymi komponentami. Miejscem szkoleń jest warsztat Boeckels w Willich, który jest partnerem Alltrucks. Połącz szkolenia Alltrucks z organizacją swojej firmy: przydzielaj zadania, sprawdzaj zaświadczenia i ustalaj terminy kolejnych szkoleń. Szkolenia można w prosty sposób rezerwować za pośrednictwem portalu szkoleniowego Alltrucks.