DGUV 209-093: Waarom ook routinewerkzaamheden aan elektrische vrachtwagens een opleiding vereisen

Als de kwalificatie binnen het team ontbreekt, rest er niets anders dan de klant door te verwijzen naar een andere werkplaats. Er is daarbij geen sprake van ingrepen in het hoogspanningssysteem, noch van werkzaamheden onder spanning. Zelfs het manoeuvreren de hal binnen vereist een opleiding op niveau S. Het vervangen van spiegels en het bijwerken van lak behoren tot de carrosseriewerkzaamheden, en daarvoor schrijft DGUV-informatie 209-093 niveau 1S voor.

De DGUV 209-093 maakt een duidelijk onderscheid tussen bediening, algemene onderhoudswerkzaamheden en ingrepen in het hoogspanningssysteem. Zo verdeelt u taken in uw werkplaats voor elektrische vrachtwagens op basis van de kwalificaties en bereidt u de nodige instructies voor.

De DGUV-informatie 209-093 beschrijft de kwalificatievereisten voor werkzaamheden aan voertuigen met hoogspanningssystemen. Bij serievoertuigen wordt onderscheid gemaakt tussen de niveaus S, 1S, 2S en 3S. Doorslaggevend zijn de uitgevoerde werkzaamheden en de daarmee samenhangende elektrische gevaren.

Een gesensibiliseerde persoon van niveau S is iemand die is geïnstrueerd over de specifieke kenmerken van een hoogspanningsvoertuig. Deze persoon mag het voertuig volgens de bestemming bedienen. Hieronder vallen ook werkzaamheden met een vergelijkbaar elektrisch risico, zoals het opladen of schoonmaken. De instructie moet aansluiten bij de beoogde taken en bij het betreffende voertuig.

Voor de toewijzing hangt het vereiste niveau dus af van de daadwerkelijke opdracht. Wie het voertuig in ontvangst neemt en naar de parkeerplaats rijdt, heeft niveau S nodig. Wie vervolgens de wielen verwisselt, moet beschikken over de kwalificatie voor algemene werkzaamheden volgens niveau 1S. Leg deze taakverdeling al vast tijdens de voorbereiding op elektrische vrachtwagens in de dagelijkse werkplaatspraktijk.

Niveau S is bedoeld voor werknemers die elektrische vrachtwagens besturen of vergelijkbare werkzaamheden verrichten. Hieronder vallen chauffeurs, medewerkers van de servicebalie, terreinpersoneel en medewerkers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van voertuigen. De bewustmakingstraining kan worden gegeven door de werkgever of door een geschikte persoon, bijvoorbeeld iemand die hierin deskundig is opgeleid.

Bij het rangeren moeten werknemers de voertuigspecifieke bedieningselementen en indicatoren kennen. Voor het laden hebben ze een instructie nodig over de daarvoor bestemde laadvoorziening. Daarnaast zijn er aanwijzingen over gevaren bij ongevallen, beschadigingen, berging en wegslepen. Ook moeten zij op de hoogte zijn van aanvullende bedieningselementen, zoals een aanwezige noodstopschakelaar.

Niveau S omvat ook eenvoudige werkzaamheden met een vergelijkbaar elektrisch risico. Voorbeelden hiervan zijn het vervangen van ruitenwisserbladen, het bijvullen van ruitenwisservloeistof en het gebruik van bekende vulopeningen. Dit houdt geen algemene toestemming in voor onderhoudswerkzaamheden aan elektrische vrachtwagens.

Voor de interieurreiniging van de vrachtwagen en voor het wassen van de buitenkant gelden de voorschriften van de fabrikant. Alle servicekleppen moeten tijdens het reinigen gesloten blijven. Hoge waterdruk kan hoogspanningscomponenten beschadigen. Overleg daarom met de voertuigonderhoudsdienst welke reinigingsmethoden voor het betreffende voertuig zijn toegestaan.

De vakkundig opgeleide persoon, kortweg FuP, mag algemene werkzaamheden aan het voertuig uitvoeren. Deze mogen geen directe invloed hebben op het hoogspanningssysteem. Typische voorbeelden zijn het verwisselen van wielen, carrosseriewerkzaamheden zoals het vervangen van een buitenspiegel, en werkzaamheden aan conventionele remmen, de stuurinrichting en assen. Ook werkzaamheden aan het conventionele boordnet tot 30 volt wisselspanning of 60 volt gelijkspanning vallen hieronder.

De instructie moet worden gegeven door een deskundige op het gebied van hoogspanning, kortweg FHV. De duur bedraagt minimaal twee lesuren. Tot de inhoud behoren elektrische gevaren, veiligheidsmaatregelen en de locatie en markering van de hoogspanningscomponenten. Ook moeten ongeoorloofde werkzaamheden en het gedrag bij onduidelijkheden aan bod komen.

Voor servicetechnici is deze afbakening van cruciaal belang bij werkzaamheden aan voertuigen met een hoogspanningssysteem. Een remopdracht kan werkzaamheden in de buurt van hoogspanningscomponenten omvatten, bijvoorbeeld bij wielnaafmotoren. Voorafgaand aan las-, boor- of slijpwerkzaamheden moet de locatie van gevaarlijke componenten bekend zijn.

Ook bij klimaatservice moet de concrete omvang van de werkzaamheden worden gecontroleerd. Een ingreep aan een elektrisch aangedreven hoogspanningscompressor valt buiten de algemene goedkeuring door niveau 1S. Bij onduidelijkheid over de indeling stoppen de medewerkers met het werk en informeren zij de verantwoordelijke FHV. Beschadigde, geknikte of geplette hoogspanningskabels moeten zij eveneens melden.

Niveau 2S heeft betrekking op werkzaamheden aan het hoogspanningssysteem in spanningsloze toestand. Hieronder vallen reparaties, vervangingen, aanpassingen en controles, evenals metingen van de isolatieweerstand. Dergelijke werkzaamheden worden uitgevoerd door een FHV of onder diens leiding en toezicht.

De FHV moet de spanningsvrije toestand kunnen herstellen volgens de vijf veiligheidsregels en de instructies van de fabrikant. Houd rekening met deze voorwaarde bij het plannen van reparatie en diagnose. Het feit dat het voertuig is uitgeschakeld, betekent op zich nog niet dat het hoogspanningssysteem spanningsvrij is.

Controleer daarom de bestaande opleidingscertificaten voordat u verdere kwalificaties vaststelt. Bij de opleiding in het bedrijfswagenpark moet u tegelijkertijd rekening houden met het opleidingsniveau en de toegestane taken van elke stagiair.

Niveau 3S kwalificeert voor werkzaamheden aan onder spanning staande hoogspanningscomponenten. Hieronder kunnen het opsporen van storingen en het vervangen van onder spanning staande onderdelen vallen. De niveaus S en 1S geven geen recht op dergelijke ingrepen. Ook een kwalificatie volgens niveau 2S omvat deze werkzaamheden niet automatisch.

Volgens DGUV-voorschrift 1 § 4 De instructie moet ten minste eenmaal per jaar plaatsvinden en worden gedocumenteerd. Indien nodig moet deze eerder worden herhaald. ArbSchG § 12 vereist bovendien dat er instructies worden gegeven vóór aanvang van de werkzaamheden bij indiensttreding, bij een verandering van taken of bij de invoering van nieuwe arbeidsmiddelen of technologieën. Dit geldt ook voor nieuwe werknemers en stagiairs vóór hun eerste inzet in die functie.

Noteer de datum, de deelnemers, de instructeur, de inhoud en de behandelde werkgrenzen. Bewaar kwalificatiebewijzen en instructiedocumentatie op een plek waar ze gemakkelijk terug te vinden zijn. In de opdrachtplanning ziet u dan in één oogopslag wie welke werkzaamheden mag uitvoeren.

Aan de hand van vier controlevragen kunt u de huidige stand van zaken in het bedrijf controleren:

• Zijn de ontvangstmedewerkers en het personeel op het terrein gedocumenteerd geïnstrueerd voor hun werkzaamheden volgens niveau S?
• Zijn de medewerkers gekwalificeerd voor het verwisselen van banden en algemene onderhoudswerkzaamheden volgens niveau 1S?
• Is de laatste instructie minder dan twaalf maanden geleden gegeven?
• Krijgen nieuwe medewerkers en stagiairs een instructie voordat ze voor het eerst met een elektrische vrachtwagen gaan rijden?

Na een arbeidsongeval vraagt de beroepsvereniging naar de instructies en de documentatie daarvan. Als het ongeval opzettelijk of door grove nalatigheid is veroorzaakt, zijn de verantwoordelijken aansprakelijk op grond van SGB VII § 110 aan de socialeverzekeringsinstanties voor de gemaakte kosten.

In het Alltrucks-opleidingsprogramma is BHFM onze samenwerkingspartner voor de hoogspanningsniveaus S tot en met 3S. Voor keuring en onderhoud biedt BHFM de gecombineerde opleiding S + 1S aan: één afspraak voor beide niveaus, met maximaal 15 deelnemers in niveau S en maximaal vijf in niveau 1S. Elke deelnemer legt een kennistoets af en ontvangt een certificaat. Met één vaste datum per jaar is ook de jaarlijkse herhaling geregeld.

Onze samenwerking met BHFM omvat praktijkgerichte trainingen aan echte bedrijfsvoertuigen met originele onderdelen. De praktijklocatie is de werkplaats Boeckels in Willich, een Alltrucks-partnerbedrijf. Koppel de Alltrucks-trainingen aan uw bedrijfsorganisatie: wijs taken toe, controleer certificaten en leg de volgende trainingsdatum vast. De trainingen kunt u heel eenvoudig boeken via het Alltrucks-trainingsportaal.